انواع دعوای خلع ید

دعوای خلع ید از لحاظ دعوای حقوقی، دعوایی است که مالک مال غیر منقول به طرفیت متصرف غیر قانونی مال مورد نظر اقامه می کند. به عبارتی در دعوی خلع ید مالک ملک مدعی است که ملکک اوعدواناً به وسیله شخص دیگری تصرف شده است و یا ملکی را که خوانده با اجازه او تصرفف کرده، علیرغم عدم استحقاق بر ادامه ید، از رفع یدد از آن خودداری می ورزد .

برای اطلاعات بیشتر و مشاوره وکیل خانواده را ببینید.

دادگاه

دعوای خلع ید به سه دسته تقسیم می شود:

  1. خلع ید به معنای اخص یا همان دعوای مالکیت که طبق آن مالک ملک، رفع تصرف شخص را از ملک خود خواستار است.
  2. دعوای تخلیه ید این دعوا معمولاً در مورد دعاوی مالک و مستأجر مطرح می شود ممکن است شما ملکی را به کسی اجاره دهید و آن فرد نیز به اعتبار اجاره نامه در زمان اجاره ملکک موصوف را به فرد دیگری بدهد.
  3. دعوای تصرف عدوانی طبق ماده ۱۶۳ آیین دادرسی مدنی در صورتی که ۲ یا چند نفر، مال غیر منقولی را بطور مشترک در تصرف داشته یا از آن استفاده می نمودند و بعضی دیگر مانع تصرف و یا مزاحم استفاده دیگران شوند حسب مورد در حکم تصرف عدوانی و مزاحمت یا ممانعت از حق می باشد.

ارکان دعوای خلع ید چهار مورد است که برای اقامه دعوا باید این ارکان در نظرگرفته شود و دادگاه نیز تکلیف دارد تا براساس این ارکان رسیدگی نماید.

  1. مالکیت خواهان
  2. غیر منقول بودن مال مورد خاصه
  3. احراز تصرفات خوانده
  4. غیر مجاز بودن تصرفات خوانده

یکی از مهمترین و شایع ترین دعاوی حقوقی در دادگاه های ما یا دفاتر وکلا بحث خلع ید است که مبنای آن غصب می باشد که ریشه شرعی و فقهی دارد چراکه استیلای بر مال غیر چه به صورت عمدی و چه به صورت غیر عمد باشد و چه غاصب منتفع شده باشد چه نشده باشد ملزم است آن مال را برگرداند بنابراین دعوایی در این جا تحت عنوان خلع ید مطرح می شود.

چند نکته:

  • بنابر رای وحدت رویه باید خواهان مالکیت رسمی داشته باشد. مالک رسمی نیز با توجه به قانون ۲۲ ثبت کسی است که نام او در دفتر املاک ثبت شده باشد.
  • اگر کسی ادعای مالکیت داشته باشد نمی‌توان مالکیت فرد را زیر سوال برد اما چون ملاک دفتر املاک است باید این موضوع استعلام شود.
  • مالکیت به دونوع تمام و مشاع تقسیم می شود که برای هرکدام دعوای خلع ید متفاوت است چراکه برای مالکیت مشاعی مالکین متعددی وجود دارد و فروض مختلفی برای آن متصور است.
  • در مالکیت مشاعی دعوای خلع ید فقط متوجه متصرف است. هرچند که باید با غاصب اشد مجازات را انجام داد.
  • ملک مشاعی باید به صورت صحیح تقسیم شده باشد یعنی باید توسط اداره ثبت صورت گرفته باشد بنابراین در صورت وجود تقسیم نامه به صورت شخصی این امکان مطرح نمودن دعوای خلع ید وجود ندارد.
  • باید دادگاه احراز کند که دعوای خلع ید مربوط به مال غیر منقول است.

تفاوت دعوای خلع ید با تصرف عدوانی و تخلیه ید:

منشأ دعوای خلع ید، غصب است و هیچ قراردادی بین مالک و متصرف وجود ندارد اما در تخلیه ید قراداد اجاره وجود دارد به طور مثال در قراداد اجاره ای مدت اجاره پایان یافته است و مستأجرر حاضر به تخلیه ملک نیست در این حالت باید دعوای تخلیه مطرح گردد که در آن مالکیت شرطط نیست.

به عبارت دیگر تفاوت دعوای تخلیه ید با خلع ید در این است دعوای تخلیه زمانی مطرح می شود که ید متصرف مأذون(یعنی با اذن از طرف مالک) است. اما در دعوای خلع ید، اذنی در کار نیست وو شروع تصرف غاصبانه است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *